Zie terugkerende relatiepatronen zonder de cliënt tot een label te maken

Lees hoe Intuita met het CCRT-kader wensen, reacties van anderen en reacties van de cliënt over therapiesessies ordent, met brongekoppelde momenten voor beoordeling door de therapeut.

Wat CCRT is en wie het ontwikkelde

Het Core Conflictual Relationship Theme (CCRT) is een psychodynamische onderzoeks- en formulatiemethode om terugkerende relatiepatronen te herkennen in de verhalen die cliënten vertellen. Psychotherapieonderzoeker Lester Luborsky ontwikkelde de methode en introduceerde haar in 1977.

Luborsky zag dat verhalen over relaties vaak dezelfde driedelige opbouw hebben: wat de cliënt van de ander wil of nodig heeft, hoe de ander reageert en hoe de cliënt zich daarna voelt of handelt. Hij noemde deze onderdelen Wish (W), Response of Other (RO) en Response of Self (RS).

Een cliënt kan in heel verschillende situaties over een leidinggevende, ouder en partner vertellen, terwijl een vertrouwde volgorde terugkomt. CCRT geeft de therapeut een gestructureerde manier om die episodes te vergelijken zonder van het patroon een diagnose of vast label te maken.

Intuita gebruikt die structuur om verwante episodes over sessies heen samen te brengen, terwijl de onderliggende momenten beschikbaar blijven voor beoordeling.

W, RO en RS in gewone taal

CCRT ordent een relationele episode in drie mogelijke onderdelen:

• Wens (W): wat de cliënt in de interactie wilde, nodig had of beoogde;
• Reactie van de ander (RO): hoe de ander volgens het verhaal reageerde;
• Reactie van de cliënt zelf (RS): hoe de cliënt zich vervolgens voelde of handelde.

Niet elk verhaal bevat alle drie. Een cliënt kan een wens uitspreken zonder te vertellen wat daarna gebeurde, of de reactie van een ander beschrijven zonder de eigen reactie duidelijk te benoemen. Intuita houdt die verschillen zichtbaar en vult ontbrekende onderdelen niet zomaar in.

Wat Intuita de therapeut helpt zien

Over individuele therapiesessies heen kan Intuita het volgende samenbrengen:

• concrete relationele episodes uit het verhaal van de cliënt;
• W-, RO- en RS-thema’s binnen die episodes;
• terugkerende volgordes die in meerdere momenten verschijnen;
• de personen die bij een patroon betrokken zijn;
• verschillende manieren waarop de cliënt binnen een vergelijkbare relationele situatie reageert;
• opkomende wensen waarbij de reactie van de ander nog niet is beschreven;
• ondersteunende passages waarmee de therapeut kan terugkeren naar het sessiemateriaal.

Verschillende patronen blijven van elkaar gescheiden. Een wens naar nabijheid kan in de ene relatie worden gevolgd door afwijzing en in een andere door steun. De cliënt kan zich in het ene moment terugtrekken en zich in het volgende juist duidelijker uitspreken. Die verschillen kunnen net zo informatief zijn als de herhaling.

Persoonlijke en relationele context blijft zichtbaar

Dezelfde woorden kunnen binnen verschillende relaties iets anders betekenen. Ruimte vragen aan een partner is niet automatisch dezelfde relationele beweging als ruimte vragen aan een leidinggevende. Ook kan de reactie van de cliënt veranderen wanneer veiligheid, macht, geschiedenis en verwachtingen verschillen.

Intuita helpt de therapeut relationele momenten te vergelijken zonder er een vaste persoonlijkheidsbeschrijving van te maken. Het stelt niet dat de cliënt “afhankelijk is”, “vermijdend is” of altijd op één manier reageert. Het toont patronen die het onderzoeken waard zijn naast de kennis die de therapeut van de persoon en de relatie heeft.

Brongekoppelde momenten, geen ongefundeerde conclusies

De therapeut kan achter een getoond patroon passages uit het sessieverhaal van de cliënt bekijken. De bronpassage laat zien wat tijdens de sessie is gezegd. De W-, RO- en RS-lezing is een AI-gegenereerde observatie die openblijft voor beoordeling door de therapeut.

Dat onderscheid is belangrijk. Een brongekoppelde passage kan een mogelijke relationele lezing ondersteunen, maar stelt niet vast dat:

• de ander zich precies zo gedroeg als beschreven;
• één interpretatie de enige redelijke interpretatie is;
• één episode een terugkerend patroon bewijst;
• een patroon de cliënt buiten de besproken situaties verklaart.

Intuita houdt het bewijs dichtbij, zodat de therapeut kan instemmen, tegenspreken of het moment anders begrijpen.

Wat een therapeut ermee kan

CCRT kan een therapeut helpen terugkeren naar vragen als:

• Wat zoekt deze cliënt herhaaldelijk bij belangrijke anderen?
• Welke reacties lijkt de cliënt te verwachten of tegen te komen?
• Hoe beschermt de cliënt zichzelf, zoekt die contact of reageert die wanneer de wens wordt gefrustreerd?
• Verschijnt dezelfde volgorde bij verschillende mensen?
• Waar verandert het patroon, en wat is er anders aan die relatie of dat moment?

Dit zijn vragen voor klinische reflectie. Intuita diagnosticeert geen hechtingsstijl, stelt geen overdrachtsinterpretatie vast, taxeert geen risico en schrijft geen interventie voor. De therapeut bepaalt of een patroon betekenisvol is en wat in het therapeutische gesprek thuishoort.

Een fictief voorbeeld

Relationele episode

“Ik vroeg mijn manager welke taak het belangrijkst was. Ze veranderde van onderwerp, dus ik vroeg niet verder en werkte ’s avonds door om alles af te krijgen.”

Mogelijke CCRT-lezing

• W: duidelijke richting en steun krijgen;
• RO: de ander wordt als niet beschikbaar of ontwijkend ervaren;
• RS: de cliënt trekt de vraag in en neemt de last zelf over.

Wanneer in latere verhalen over een ouder of partner een vergelijkbare volgorde verschijnt, kan Intuita die momenten naast elkaar zetten. De therapeut kan een terugkerend patroon zien, of juist bepalen dat de contexten te verschillend zijn om ze te verbinden. Het voorbeeld is fictief en gaat niet over een echte cliënt.

Onderzoek achter CCRT

De oorspronkelijke CCRT-publicatie

In Measuring a Pervasive Psychic Structure in Psychotherapy: The Core Conflictual Relationship Theme introduceerde Lester Luborsky de CCRT-methode in 1977. Het hoofdstuk beschrijft hoe terugkerende relationele structuren kunnen worden herkend in verhalen over relaties die tijdens psychotherapie worden verteld.

Een gids voor de methode en de onderbouwing

In The Core Conflictual Relationship Theme geven Luborsky, Carol Popp, Ellen Luborsky en David Mark een praktische uitleg van de methode, waaronder hoe W, RO en RS worden herkend en gescoord, en bespreken zij de betrouwbaarheid en validiteit. Het artikel verscheen in 1994 in Psychotherapy Research.

Bekijk de andere wetenschapspagina's of vraag naar de huidige werkwijze.