27 mei 2026 · 7 min leestijd
Als de meest zorgzame behandeling het koudst aanvoelt
Autonomiebevorderend beleid, ook wel hoogrisicobeleid, is een bewust ontworpen behandeling voor een heel kleine groep, in de orde van 0,5 tot 3 mensen per 100.000 inwoners per jaar (Michiels et al., 2024), die leven met complexe, chronische suïcidaliteit en bij wie herhaalde gedwongen crisisopnames de schade eerder vergroten dan beheersen. In de zomer van 2024 opende patiëntenplatform MIND een meldpunt over hoe dat beleid wordt uitgevoerd en verzamelde 126 meldingen over 25 instellingen, geanalyseerd door Bureau Lenz en gepubliceerd op 4 december 2024. De meldingen beschrijven, als geleefde ervaring, zorg die als kil landde, als overvragend, als bevestiging van het gevoel niets waard te zijn, en die in gevallen de suïcidaliteit niet verminderde en die als versterkend werd ervaren. Zo behandelt de ggz niet iedereen en dit is niet wat therapeuten doen. Het is één specifiek beleid, en de mensen voor wie het werd gebouwd, zijn juist degenen die de kou beschreven. Het artikel houdt beide waarheden vast: een behandeling kan op papier weloverwogen zijn en in de kamer als verlating voelen.
27 mei 2026 · 6 min leestijd
Een therapeut mag altijd luisteren. De muur die naasten raken is een gewoonte in een juridisch jasje
Een naaste belt over een dierbare in zorg en hoort "Ik mag u niets vertellen, het is vertrouwelijk." Het beroepsgeheim is echt, maar het werkt één kant op: het gaat over wat een behandelaar mag delen met een naaste, en zegt niets over wat een behandelaar van een naaste mag horen. De sector zegt dat zelf, klip en klaar. Ypsilon: er mag veel meer dan wat je vaak in de ggz hoort. De Akwa-kwaliteitsstandaard ziet het betrekken van naasten als de norm, niet als risico. Inmiddels zorgt ongeveer één op de zes Nederlandse mantelzorgers voor iemand met een psychisch probleem, vijf jaar eerder nog één op de acht (SCP, 2020), en naasten van mensen met psychische problemen voelen zich veel vaker zwaar belast: 34% tegen 19%. De enige wettelijke familievertrouwenspersoon bestaat alleen voor verplichte zorg. De naasten van de vrijwillige meerderheid hebben er geen.
27 mei 2026 · 6 min leestijd
De pil klopte waarschijnlijk wel. Het gesprek ontbrak.
Een patiënt die zegt dat hij "platgedrogeerd" werd, klinkt alsof hij het medicijn aanklaagt. Het Nederlandse bewijs leest het anders. In de huisartsenzorg was 94,6% van het antidepressivagebruik in lijn met de NHG-richtlijn (Piek et al., 2011), wat het verhaal van overbehandeling al in de kiem smoort. Wat als probleem staat gedocumenteerd, zit om het recept heen, niet erin: in een cohort van 326.025 mensen kreeg van wie in het eerste jaar vier of meer recepten kreeg, 42% in elk van de vijf onderzochte jaren nog een antidepressivum voorgeschreven (Verhaak et al., 2019), waarbij de auteurs opmerken dat medicatiebeoordelingen schaarser worden naarmate het recept langer loopt; een instituut dat het voorschrijven volgt vond antidepressiva langer dan aanbevolen gebruikt bij 40 tot 50% van de gebruikers en riep voorschrijvers op de bedoelde gebruiksduur bij de start te bespreken (IVM); en een panel van meer dan 750 patiënten vond dat ruwweg twee op de drie niet meebeslist over de eigen diagnose en behandeling (MIND), tegen een zorgstandaard die de patiënt de deskundige over de eigen ervaring noemt. De klacht gaat zelden over de pil. Het gaat over voorgeschreven worden in plaats van gehoord.
27 mei 2026 · 5 min leestijd
De patiënt is de enige in de kamer zonder stem in de eigen zorg
Samen beslissen is een vastomlijnde standaard in vier stappen (Stiggelbout, 2015; Elwyn, 2017) en in Nederland een project van tien jaar. De eigen vooraanstaande onderzoekers van het veld concludeerden in 2022 dat de winst echt is maar ongelijk verdeeld, en dat de standaard niet alle patiënten heeft bereikt. Het standpunt van MIND zet er een getal op: meer dan twee op de drie ggz-cliënten reageert negatief op de stelling dat er duidelijke afspraken waren over hun eigen diagnose en behandeling, en ruim 60% kreeg niet te horen dat er iets te beslissen viel. De patiënt is de enige in de kamer zonder stem in de eigen zorg, en de cijfers die het veld over zichzelf verzamelt zeggen het.
27 mei 2026 · 5 min leestijd
De vijfsterrengeest
Op de landelijke cliëntervaringsmeting scoort de dimensie die het dichtst bij als mens behandeld worden ligt, bejegening en serieus nemen, een 4,8 op 5, tegen het plafond aan. Maar de CQi wordt ingevuld ná afloop van het behandeltraject, en meet dus wie de eindstreep haalde. Wie zich een nummer voelde en stopte met komen, en wie nooit werd aangenomen, valt buiten het kader. Tevredenheidsenquêtes oververtegenwoordigen de tevredenen: in één peer-reviewed studie reageerde maar 16,5%, en die reageerders verschilden systematisch van wie zweeg. Dus 4,8 en niet gehoord, niet gezien spreken elkaar niet tegen. Het zijn twee instrumenten gericht op twee verschillende mensen.
25 mei 2026 · 6 min leestijd
Of je werk de cliënt bereikt? Juist dat signaal zie je niet terwijl je werkt
De therapeutische alliantie voorspelt de uitkomst met r = .278 over 295 studies heen, het sterkste signaal binnen de therapie dat we hebben voor de vraag of het werk déze cliënt bereikt. Toch stopt 19,7% vroegtijdig, en heeft 93% wel eens tegen de therapeut gelogen. De breuk in de alliantie is in principe zichtbaar, getrainde beoordelaars die opnames coderen zijn het er voor ICC .85 tot .98 over eens, en in het moment onzichtbaar, waar therapeut en cliënt het over de band maar voor r = .36 eens zijn. Het signaal of je werk landt, is precies het signaal dat je het slechtst kunt zien terwijl je het doet.
25 mei 2026 · 5 min leestijd
De therapeut die iedereen in haar hoofd draagt
In oktober 2025 telde de Nederlandse ggz 101.134 wachtplekken, met een gemiddelde wachttijd van 24 weken, en wie al binnen is draagt de overloop. Je werkgeheugen houdt drie tot vijf dingen tegelijk vast, maar een volle caseload is twintig of dertig mensen, ieder met een verhaal dat je opnieuw moet inladen voordat het uur begint. De prijs is niet alleen de uitputting van de therapeut. In één studie bereikten cliënten van opgebrande therapeuten betekenisvolle verbetering in 28,3% van de gevallen, tegenover 36,8% bij de rest, 37% lagere kans. De last is onzichtbaar, en ze bereikt de stoel aan de andere kant.
25 mei 2026 · 6 min leestijd
De therapeut weet als laatste dat de laatste sessie de laatste was
Van de 100 mensen die een ggz-praktijk benaderen, zitten er bij sessie 10 nog geen 17 in therapie, en 20% tot 57% van wie wél een eerste sessie bijwoont, komt nooit terug voor een tweede. Het uitvalonderzoek laat zien dat therapeuten de drift vaak voelen maar zwijgen. 76% voelt dat een cliënt vertrekt; slechts 23% zegt er iets over. De cliënt loopt weg zonder afsluitende sessie, en het enige venster voor herstel sluit voordat iemand het opent.